Lazer kaynağının ve kesim kafasının optik ömrünü belirleyen en kritik ekipman su soğutucu (Chiller) ünitesidir. Ancak operatörler genellikle fiber lazer chiller ayarı menüsünü fabrika ayarlarında bırakırlar. Oysa mevsim geçişlerinde bu ayarları atölye ortamına göre kesinlikle revize etmelisiniz. Aksi takdirde aşırı sıcak yaz günlerinde terleme (yoğuşma) sorunu yaşarsınız. Hatta dondurucu kış gecelerinde iç boruların tamamen çatlamasına yol açarsınız. Sonuç olarak milyonluk lazer kaynaklarını tamamen kaybedersiniz.
1. Çift Devreli (Dual-Temp) Soğutma Mantığı Nedir?
Modern soğutucu ünitelerinde tek bir su sıcaklığı üretilmez. Bunun yerine sistemin içinde birbirine paralel çalışan iki farklı su devresi bulunur.
- Düşük Sıcaklık Devresi (Low-Temp): Doğrudan lazer kaynağının (Örn: IPG, Raycus) iç ünitesini soğutur. Çünkü lazer kaynağı çalışırken muazzam bir ısı üretir. Dolayısıyla bu ısının stabil bir şekilde sistemden uzaklaştırılması gerekir.
- Yüksek Sıcaklık Devresi (High-Temp): Kesim kafasını ve fiber kablonun ucundaki kristali soğutur. Fakat bu devrenin asıl amacı optikleri aşırı soğutmak değildir. Tam aksine ortam sıcaklığına yakın tutarak camların üzerinde terleme oluşmasını kesin olarak engeller.
2. Yaz Aylarında Chiller Ayarları ve “Terleme” Tehlikesi
Yaz aylarında atölye sıcaklığı rahatlıkla 40°C’leri bulur. Ayrıca havadaki bağıl nem oranı çok yüksektir. Örneğin soğuk bir şişeyi masaya koyduğunuzda dışı boncuk boncuk terler. Aynı şekilde 22°C su ile soğutulan bir kesim kafasının içi de sıcak havayla temas ettiğinde hemen terler.
Nitekim optiklerin üzerinde oluşan bu mikroskobik su damlacıkları çok tehlikelidir. Çünkü yüksek lazer gücüyle birleştiğinde fokal mercekleri anında patlatır. Kısacası kesim kafasının tamamen yanmasına neden olur.
Yaz Ayları İçin İdeal Chiller Parametreleri:
- Rezonatör (Düşük Sıcaklık): Bu değeri her zaman 25°C ile 26°C bandında ayarlamalısınız.
- Optik Kafa (Yüksek Sıcaklık): Bu değeri atölye ortam sıcaklığına daha yakın tutmalısınız. Genellikle 28°C ile 30°C arasında bir sıcaklık seçmelisiniz.
- Kritik Kural: Optik devrenin sıcaklığı ortamın çiy noktasından (Dew Point) daima yüksek olmalıdır. Böylece camlar kesinlikle terleme yapmaz.
Önemli Not: Yazın atölye nemi %60’ın üzerine kolayca çıkabilir. Bu durumda lazer elektrik panosunun klimasını mutlaka çalışır durumda tutmalısınız. Ayrıca pano kapaklarını kesinlikle açık bırakmamalısınız.
3. Kış Aylarında Chiller Ayarları ve “Donma” Tehlikesi
Kışın en büyük tehlikesi makine çalışırken ortaya çıkmaz. Aslında asıl tehlike gece makineyi kapattığınızda başlar. Çünkü atölye sıcaklığı aniden sıfırın altına düşer. Bunun sonucunda su donarak hızla genleşir. Böylece hassas soğutma kanallarını ve chiller su pompasını içeriden patlatır. Üstelik lazer kaynağının donarak çatlaması garanti kapsamı dışındadır. Dolayısıyla yeni bir rezonatör almak zorunda kalırsınız.
Kışın Alınması Gereken Kesin Önlemler:
- Sıcaklık Ayarları: Kışın makine çalışırken fiber lazer chiller ayarı yine 24°C – 25°C (Rezonatör) civarında kalmalıdır. Ayrıca optik kısmı 27°C – 28°C seviyesinde tutmalısınız. Zaten modern cihazların içindeki ısıtıcı rezistanslar kış sabahları suyu otomatik olarak ısıtır.
- Endüstriyel Antifriz Kullanımı: Geceleri ortam sıcaklığı -10°C’lere düşüyorsa özel bir önlem almalısınız. Bunun için suyun içine propilen glikol bazlı özel lazer antifrizleri eklemelisiniz. Genellikle bu oranı %20 ila %30 arasında tutmalısınız.
- Otomotiv Antifrizi Uyarısı: Asla benzinliklerde satılan standart kırmızı veya mavi antifrizleri kullanmamalısınız! Çünkü bunların içindeki kimyasallar soğutma kanallarını anında tıkar. Aynı zamanda suyu iletken hale getirerek lazeri tamamen yakar.
- Chiller’i Açık Bırakmak: Doğru antifrizi temin edemediyseniz kış geceleri su sirkülasyonunu kesinlikle kapatmamalısınız. Nitekim hareket halindeki su çok zor donar. Eğer elektrik kesintisi riski varsa sistemdeki tüm suyu basınçlı havayla tamamen tahliye etmelisiniz.
4. Su Kalitesi: Sadece Sıcaklık Yeterli mi?
Chiller sıcaklıklarını mevsime göre mükemmel ayarlayabilirsiniz. Fakat içerisindeki suyun iletkenlik kalitesi bozuksa sistem kendini asla koruyamaz. Bu nedenle lazer chillerlerinde mutlaka Deiyonize Su (Saf Su) kullanmalısınız.
Ne yazık ki musluk suyunun veya içme suyunun içinde yoğun mineraller bulunur. Nitekim bu mineraller soğutma bloğunda kireçlenme ve korozyon yapar. Bu yüzden yaz veya kış demeden chiller filtrelerini ve suyu her 3 ila 6 ayda bir tamamen yenilemelisiniz. Sonuç olarak ENUM LAZER standartlarında profesyonel ve arızasız bir üretim sahası yaratırsınız.