Fiber lazer kesim teknolojisi eski nesil CO2 lazerlere kıyasla devasa bir avantaj sunar. Bildiğiniz gibi lazer ışını kapalı bir fiber optik kablo içinde taşınır. Böylece karmaşık ayna hizalamalarına veya rezonatör gazlarına asla ihtiyaç duymazsınız. Ancak sektörde bu durum genellikle “Fiber lazer bakım gerektirmez” şeklinde yanlış yorumlanır.
Gerçek şudur ki; düşük bakım gereksinimi kesinlikle sıfır bakım anlamına gelmez. Örneğin dakikada 150 metre hızla hareket eden bir makine hayal edin. Üstelik bu makine metali buharlaştırır ve 2G-4G gibi muazzam ivmelere maruz kalır. İşte böyle bir makineyi kendi haline bırakmak üretim sahasında saatli bir bomba yaratmaktır. Çünkü düzenli temizlik ve fiber lazer periyodik bakımı yapılmayan bir makinede ilk faturayı kesim kaliteniz öder. Sonrasında en ağır faturayı yanan pahalı parçalar (rezonatör, kesim kafası, servo motorlar) size keser.
1. Optik Bölge ve Kesim Kafası Temizliği (Makinenin Kalbi)
Fiber lazerin tüm gücü kesim kafasının içindeki birkaç santimetrekarelik hassas lenslerden geçer. Daha sonra saca ulaşır. Bu nedenle bu bölge makinenin en temiz kalması gereken “steril” alanıdır.
- Koruyucu Cam (Cover Glass) Kontrolü: Kesim esnasında yukarı fırlayan cürufları sadece koruyucu cam durdurur. Ayrıca dumanın lense ulaşmasını da bu parça engeller. Fakat camın üzerindeki mikroskobik bir toz tanesi veya parmak izi lazer ışınıyla buluştuğunda anında yanar. Nitekim bu yanık lazer enerjisini hızla emer. Sonuçta camı aşırı ısıtır ve patlatır. Bu yüzden koruyucu cam çekmecesini günlük olarak mutlaka kontrol etmelisiniz. Bununla birlikte değişimleri kesinlikle tozsuz ortamda, saf alkol ve pudrasız eldivenle yapmalısınız.
- Nozül ve Seramik Halka (Ceramic Ring): Lazer kafasının ucundaki bakır nozülü her günün sonunda veya vardiya başında temizlemelisiniz. Çünkü nozülün içine yapışan mikroskobik cüruflar gaz akışını bozar. Böylece kesim kalitenizi anında düşürür. Öte yandan seramik halkanın yaylı kontakları (pinleri) her zaman temiz kalmalıdır. Kesinlikle üzerinde metal tozu birikmesine izin vermemelisiniz.
2. Soğutma Sistemi (Chiller) ve Su Kalitesi
Lazer kaynağının ve optiklerin aşırı ısınmasını Chiller ünitesi engeller. Aslında bu cihaz sadece bir su deposu değildir. Tam aksine makinenin hayati termal sigortasıdır.
- Ölümcül Hata: Musluk Suyu Kullanmak! Chiller ünitesine kesinlikle musluk suyu veya içme suyu koymamalısınız. Çünkü suyun içerisindeki mineraller lazerin incecik soğutma kanallarında kireçlenme yapar. Hatta yosunlaşmaya ve tıkanıklığa yol açar. Sonuç olarak lazer kaynağı içten içe kaynar ve yanar.
- Saf Su Kullanımı: Chiller içerisinde daima Saf Su (Deiyonize / Distile su) kullanmalısınız. Bununla beraber suyun iletkenliği zamanla artar. Ayrıca içine mecburen toz karışır. Bu yüzden her 3 ila 6 ayda bir Chiller’in suyunu tamamen boşaltmalısınız. Ardından iç filtreleri yenilemelisiniz ve taze saf su eklemelisiniz. İlave olarak yazın terlemeyi, kışın ise donmayı engellemek için Chiller derece ayarlarını mevsime göre mutlaka revize etmelisiniz.
3. Mekanik Aksam: Lineer Raylar ve Kremayer Dişliler
Lazer kafası 100 metreden uzun mesafeleri saniyeler içinde kat eder. Üstelik pürüzsüzlüğünü tamamen bu mekanik iskeletine borçludur. Ancak atölye ortamında uçuşan metal tozları, duman ve cüruflar zamanla kremayer dişlilerin üzerine yapışır.
- Temizlik ve Yağlama: Otomatik yağlama pompasının haznesini asla boş bırakmamalısınız. Fakat sadece yağ basmak yetmez! Çünkü dişlilerin üzerine yapışan yağlı metal tozları zamanla taşlaşır. Böylece sert bir macuna dönüşür. Bu nedenle haftada en az bir kez dişlileri ve rayları balata spreyiyle iyice silmelisiniz. Ardından eski kirli yağı tamamen uzaklaştırmalısınız. Sonrasında taze ve ince bir tabaka lityum gres uygulamalısınız.
- Mekanik Sonuç: Kirli bırakılan mekanik aksam büyük sorunlar yaratır. Öncelikle eksenlerin hareket ederken “vuruntu” (titreme) yapmasına neden olur. Daha sonra kesilen sac tırtıklı (testere dişi gibi) çıkar. En sonunda servo motorlar kilitlenip arızalanır.
4. Duman Emiş ve Filtre Sistemleri
Makinenin altındaki emiş kapakları (klapeler) ve dışarıdaki toz toplama ünitesi sadece atölyenin havasını temizlemez. Aynı zamanda makinenin kendi sağlığını da korur. Unutmayın ki fiber lazer metali kesmez, doğrudan buharlaştırır. Bu sebeple ortaya çıkan yoğun metal buharını makinenin altına doğru çekmeniz gerekir. Eğer çekemezseniz bu duman havaya kalkar. Sonuçta kesim kafasının içine sızmaya çalışır.
- Filtre Bakımı: Filtre kartuşları dolduğunda veya emiş fanı tıkandığında duman lazer ışınının altından çekilemez. Böylece lazer ışını duman bulutuna çarpar ve enerjisi dağılır. Ardından makine sacı kesemez ve çapak yapmaya başlar. Bu yüzden ayda bir kez filtre kartuşlarını basınçlı havayla (ters yönden) temizlemelisiniz. Veya ömrü dolduğunda yenisiyle değiştirmelisiniz. Ayrıca ızgaraların altında biriken devasa cüruf yığınları büyük yangın riski oluşturur. Dolayısıyla hurda çekmecelerini düzenli olarak boşaltmalısınız.
5. Elektrik Panosu ve Sensörlerin Temizliği
Fiber lazerlerin elektrik panoları kapalı devre klimalarla soğutulur. Bu yüzden pano kapaklarını asla açık bırakmamalısınız! İçeri giren metal tozları sürücülerin kısa devre yapıp patlamasına neden olur. Bu riski önlemek için pano klimalarının filtre süngerlerini haftada bir kez söküp yıkamalısınız. Böylece hava akışının kesintisiz olmasını sağlarsınız.
Sonuç: Bakım Bir Maliyet Değil, Yatırımdır
Operatörler genellikle üretim anında temizlik yapmayı zaman kaybı olarak görür. Oysa günde sadece 15 dakikalık bir başlangıç temizliği makinenizi korur. Buna ek olarak ayda bir yapacağınız detaylı fiber lazer periyodik bakımı makinenizin hızını %100’de tutar. Üstelik odak lensinin ömrünü 3 katına çıkarır. En önemlisi binlerce dolarlık plansız duruşların önüne geçer.
Kısacası, fiber lazer makinesi bakım yapıldıkça size para kazandırır. Halbuki ihmal edildiğinde ise kazandırdığını tek bir servis faturasında sizden geri alır. Nihayetinde o, üst düzey bir mühendislik harikasıdır ve ilgiyi hak eder.