Fiber lazer kesim sürecinde en zorlu aşama kesimin kendisi değildir. Aslında makineyi mekanik ve optik olarak en çok yoran an “Piercing” (Delme) anıdır. Özellikle ince saclarda saniyenin onda biri süren bu işlem hiç sorun yaratmaz. Fakat kalın saclara (10 mm, 15 mm, 20 mm) geçtiğinizde işler tamamen değişir. Çünkü delme işlemi devasa bir ısı birikimine yol açar. Hatta sacın üzerinde adeta volkanik bir eriyik patlamasına dönüşür.
İşte tam bu noktada o meşhur CypCut ön delme ayarı (Pre-Pierce) stratejisi devreye girer. Böylece hurdaları (fireleri) tamamen sıfıra indirirsiniz. Üstelik kesim kafasının optiklerini korursunuz. Sonuç olarak parça kalitenizi zirveye taşırsınız. Peki, bu sistem nasıl çalışır? Gelin, ENUM LAZER mühendislik standartlarıyla inceleyelim.
1. Pre-Pierce (Ön Delme) Nedir?
Geleneksel kesim döngüsünde lazer kafası birinci parçaya gider. İlk olarak sacı deler. Ardından hiç beklemeden anında kesime başlar. Sonrasında ikinci parçaya geçer ve aynı işlemi tekrarlar.
Oysa bu modda senaryo tamamen değişir. Öncelikle lazer makinesi sacın üzerindeki tüm başlangıç noktalarına tek tek gider. Ancak bu aşamada sadece delik açar. Kesinlikle kesim yapmaz. Nihayetinde sacın üzerindeki 50 parçanın tüm delme işlemleri biter. Daha sonra makine tekrar birinci parçaya döner. Böylelikle önceden açtığı hazır deliklerin içine girerek doğrudan kesim işlemine başlar.
2. Standart Delme Yerine Neden Ön Delme Kullanmalısınız?
Bu işlemin arkasında muazzam bir termodinamik mühendislik yatar. Bunu üç ana başlıkta inceleyebiliriz:
- Isı Birikimini Engellemek: Kalın bir sacı delmek için lazer saniyelerce aynı noktaya devasa bir enerji pompalar. Bu esnada deliğin etrafındaki metal aşırı derecede ısınır ve kızıllaşır. Eğer delme işlemi biter bitmez hemen kesime başlarsanız kızıllaşmış metal bu hıza dayanamaz. Sonuçta yanmalar, erimeler ve bozuk kesim yarıkları oluşur. Halbuki bu yöntem kullanıldığında metal soğumak için bolca zaman bulur.
- Nozül ve Koruyucu Camı Korumak: Kalın sac delinirken yukarıya doğru şiddetli bir sıvı metal (cüruf) sıçrar. Şayet delme biter bitmez kesime geçerseniz bu cüruf birikintisi büyük sorun yaratır. Örneğin nozüle sürter veya kapasitif sensörü şaşırtır. Böylece kafayı saca vurursunuz. Fakat ön delme yaptığınızda sıçrayan cüruflar hemen soğur. Sonuç olarak nozül bu deliklere çok daha temiz girer.
- Kör Nokta ve Patlamaları Önlemek: Özellikle kalın saclarda oksijenli kesim yaparken sıcak metalin içine aniden girmemelisiniz. Çünkü bu durum reaksiyonu kontrolden çıkarır ve parçanın köşesini patlatır. Bunun yerine önceden açılmış ve soğumuş bir delikten kesime başlamalısınız.
3. CypCut Ön Delme Ayarı Hangi Durumlarda Zorunludur?
Ön delme her zaman kullanılmaz. Çünkü üretimi yavaşlatan bir işlemdir. Ancak aşağıdaki üç durumda bu işlemi mutlaka uygulamalısınız:
- 12 mm ve Üzeri Kalın Sac Kesimlerinde: Karbon çelik veya kalın paslanmaz kesiyorsanız bu ayar şarttır. Özellikle delme süresi 1-2 saniyeyi aşıyorsa kesinlikle kullanmalısınız.
- Kalın Sacdaki Küçük Deliklerde: 15 mm kalınlığında bir saca 10 mm çapında küçük bir delik açacağınızı varsayalım. Bu durumda piercing ısısı tüm deliği tamamen eritir. Dolayısıyla ön delme yaparak ısının dağılmasını sağlamalısınız.
- Çok Yoğun Yerleşimli Parçalarda: Birbirine çok yakın dizilmiş kalın parçaları keserken sacın genel ısısı inanılmaz yükselir. İşte bu noktada ön delme, sacın genleşmesini ve parçaların havaya kalkmasını engeller.
4. Yazılım Üzerinden CypCut Ön Delme Ayarı Nasıl Yapılır?
Modern fiber lazer yazılımlarında CypCut ön delme ayarı yapmak oldukça basittir. Bunu iki farklı yöntemle uygulayabilirsiniz:
- Yöntem 1: Tümü İçin Ön Delme (Global Pre-Pierce): CypCut ekranının üst menüsünde yer alan “Start” butonunun yanındaki oklara tıklayın. Orada “Pre-Pierce” ikonunu göreceksiniz. Öncelikle parçalarınızı seçip bu ikona tıklayın. Ardından makine kesim simülasyonunu anında değiştirir. Artık başla tuşuna bastığınızda makine önce tüm çizimlerdeki giriş noktalarını deler. İşlem bitince başa dönüp doğrudan kesime geçer.
- Yöntem 2: Gruplandırılmış Ön Delme (Group Pre-Pierce): Masada devasa bir sac varsa tüm sacı önceden delmek saatler sürebilir. Ayrıca sac o sırada dışarıdan soğuyup paslanabilir. Bunun yerine “Group” mantığını kullanmalısınız. Öncelikle parçaları 500×500 mm’lik hayali kareler içine alırsınız. Sonrasında makine önce o alan içindeki parçaların ön delmesini yapar. Hemen ardından o bölgeyi keser. Özetle zaman açısından en verimli kullanım şekli budur.
5. Dezavantajları ve Kritik Riskler
- Sacın Kayması (En Büyük Kabus): Bu sistemi kullanmanın en büyük riski sacın hareket etmesidir. Bildiğiniz gibi makine önce tüm delikleri açar. Eğer bu esnada sac hafifçe bile kayarsa makine önceden açtığı delikleri asla bulamaz. Sonuçta lazer, deliğin yanındaki dolu saca tam hızla çarpar. Bu felaket lazer kafasının yanmasına neden olur.
- Üretim Süresi: Bu sistem, makinenin sacın üzerinde iki tam tur atmasına neden olur. Dolayısıyla üretim süresini %10 ile %20 oranında uzatır. Bu nedenle 8 mm altındaki saclarda gerekmedikçe kullanmamanızı tavsiye ederiz.
Sonuç: Isıyı Yönetme Sanatı
Kalın sac kesimi bir kaba kuvvet işi değildir. Aksine tam bir termal yönetim sanatıdır. Çünkü sacın ne kadar ısınacağını ve o ısının parçayı nasıl eriteceğini öngörmelisiniz. Nitekim ENUM LAZER olarak sahada karşılaştığımız kalın sac kalite problemlerinin büyük bir kısmı CypCut ön delme ayarı kullanılmamasından kaynaklanmaktadır. Sonuç olarak usta bir operatör sadece makineyi çalıştıran değil, ısıyı ustaca yöneten kişidir.