Fiber lazer kesim kafalarının içinde son derece hassas ve pahalı mercekler bulunur. Örneğin Raytools, Precitec veya BOCI gibi sistemler bu lensler sayesinde lazeri mikron seviyesinde odaklar. Ancak bu lensleri fırlayan kızgın cüruflardan ve dumandan koruyan yegane bir bariyer vardır. İşte bu saf kuvars optik elemana fiber lazer koruyucu cam (Cover Glass) diyoruz.
Aslında bu parça bir sarf malzemedir. Üzerinde ufak bir leke veya toz oluştuğunda lazer enerjiyi hemen emer. Böylece cam aşırı ısınır ve kesim kaliteniz anında bozulur. Peki, kesim kafasını riske atmadan bu camı en güvenli şekilde nasıl değiştirmelisiniz? Gelin ENUM LAZER standartlarıyla inceleyelim.
1. Koruyucu Camın Değişim Zamanı Geldiği Nasıl Anlaşılır?
Camı her gün körü körüne değiştirmek çok maliyetlidir. Fakat tamamen yanmasını beklemek de büyük bir felakettir. Bu nedenle değişim zamanının geldiğini gösteren şu temel belirtileri iyi izlemelisiniz:
- Kesim Kalitesinin Aniden Düşmesi: Dün kusursuz kesen makine bugün alt çapak yapıyorsa ilk bakacağınız yer bellidir. Kısacası sorunun kaynağı genellikle kirlenmiş bir koruyucu camdır.
- Kırmızı Lazerin Dağılması: Makine boştayken kılavuz ışığa (Red Pointer) beyaz bir kağıt tutun. Eğer ışık net bir nokta değil de hareli ve dağılmış geliyorsa cam kesinlikle kirlenmiştir.
- Fiziksel Yanıklar: Çekmeceyi çıkarıp ışığa tuttuğunuzda siyah noktalar görebilirsiniz. Hatta metal sıçrama izleri veya minik çukurcuklar fark edebilirsiniz. Dolayısıyla cam ömrünü tamamen tamamlamıştır.
- Termal Isınma Alarmları: Kirli cam lazer enerjisini hızla emer ve ısınır. Şayet kafa sıcaklığı aniden artıyorsa makine “Head Temperature” alarmı verir. Bu durumda lazeri derhal durdurmalısınız.
2. Değişim İçin Gerekli Ortam ve Malzemeler
Cam değişimini asla tozlu veya rüzgarlı ortamlarda yapmamalısınız. Çünkü optik bölgeye giren 1 mikronluk toz bile lazer ışınıyla yanarak lense yapışır. Bu yüzden operasyon öncesi şu malzemeleri mutlaka hazırlamalısınız:
- Pudrasız nitril eldiven veya parmak eldiveni (Finger cot).
- Tozsuz optik temizleme mendili veya ucu pamuk bırakmayan optik çubuk (Swab).
- Saf İzopropil Alkol (Asla tiner, aseton veya kolonya kullanmamalısınız).
- Tozsuz, aydınlık ve rüzgarsız bir çalışma masası.
3. Adım Adım Koruyucu Cam Değişim Prosedürü
Adım 1: Lazerin ve Gazın Kapatılması Makinenin sadece durması kesinlikle yetmez. Bu yüzden lazerin kazara ateşlenmesini önlemek için yazılımdan lazeri tamamen kapatmalısınız. Ayrıca kesim kafasına gelen yardımcı gaz valflerini de kapatmanız şarttır.
Adım 2: Kesim Kafasının Temizlenmesi Çekmeceyi (Cartridge) açmadan önce kesim kafasının dış yüzeyini temiz bir bezle silmelisiniz. Aksi takdirde kafada biriken metal tozları çekmeceyi açtığınız an lensin üzerine dökülür. Nitekim bu hata sahada en sık yapılan hatadır.
Adım 3: Çekmecenin Çıkarılması Çekmecenin alyan vidalarını gevşetin ve nazikçe dışarı alın. Çekmeceyi çıkarır çıkarmaz kafadaki açık deliği anında temiz bir bantla kapatmalısınız. Çünkü kafa asla atölye havasına saniyelerce maruz kalmamalıdır.
Adım 4: Eski Camın Çıkarılması Temiz masanıza geçin ve tespit pulunu çıkarın. Ardından eski camı yüzeyinden değil, sadece kenarlarından (cumbasından) tutarak dışarı alın. Sonrasında yuvayı alkollü optik çubukla iyice silerek tozlardan arındırın.
Adım 5: Yeni Camın Takılması Yeni fiber lazer koruyucu cam paketini pudrasız eldivenle açın. Eğer camın üzerinde toz varsa optik fırçayla tek yöne doğru hafifçe silin. Daha sonra camı temiz yuvaya oturtun ve kilitleme pulunu sızdırmaz şekilde kapatın.
Adım 6: Çekmecenin Geri Takılması Kesim kafasına yapıştırdığınız koruyucu bandı sökün. Ardından hiç vakit kaybetmeden çekmeceyi yuvasına sürün. Sonuçta vidaları karşılıklı ve eşit torkta sıkarak sızdırmazlığı kusursuz sağlayın.
4. En Sık Yapılan Ölümcül Hatalar
- Nefesle Üflemek: “Camda toz var, üfleyeyim gitsin” demek büyük bir cinayettir. Çünkü nefesinizde veya kompresör havasında her zaman su buharı vardır. Bu zerreler cama yapıştığı an lazer enerjisini emer. Sonuçta cam saniyeler içinde patlar.
- Kirli O-ring ile Montaj: Kauçuk conta (O-ring) yıpranmışsa büyük sorun yaşarsınız. Öyle ki 18 bar basınçla gelen Azot gazı buradan geri teper. Böylece atmosferdeki tozu lensin doğrudan içine çeker.
- Kolonya Kullanmak: Bu maddelerin içindeki kimyasallar camın üzerindeki özel “Anti-Reflektif” (AR) kaplamayı tamamen çözer. Cam saydam görünse bile lazeri geri yansıtmaya başlar. En kötüsü milyonluk lazer kaynağınızı yakabilirsiniz.
Sonuç: Temizlik, Performansın Kendisidir
Bir makine ne kadar güçlü olursa olsun tüm enerji o incecik saf camdan geçer. Bu nedenle koruyucu cam değişimini basit bir mekanik sök-tak işlemi olarak görmemelisiniz. Aksine bunu cerrahi bir operasyon hassasiyetinde yapmalısınız. Kısacası bu özenli davranış, işletmenizi binlerce dolarlık odak lensi ve kesim kafası masrafından sonsuza dek kurtaracaktır.