Fiber lazer kesim makinelerinde operatörler genellikle güç, hız ve gaz basıncına odaklanırlar. Ancak makinenin mekanik iskeleti kusursuz değilse, parçaların ölçüleri her zaman hatalı çıkacaktır. Hatta lazer ışınınız ne kadar mükemmel olursa olsun bu durum değişmez. Aslında bu mekanik kusursuzluğun kalbinde “Gantry (Köprü) Ayarı” yatar.

Temel olarak gantry, fiber lazer makinesinin Y ekseninde hareket eden devasa köprüsüdür. Ayrıca üzerinde X eksenini (kesim kafasını) taşır. Modern fiber lazerlerde bu ağır köprüyü iki ayrı servo motor (Y1 ve Y2) sürer. Eğer bu iki motor milisaniyelik bir farkla bile senkronize çalışmazsa köprü raylarda çarpılır. Bunun sonucunda makine “yengeç yürüyüşü” dediğimiz çapraz bir hareket yapar.

1. Gantry Ayarının Bozuk Olduğunu Nasıl Anlarız?

Kısacası köprü dikliğinin bozulduğunu gösteren çok net fiziksel belirtiler vardır:

Köşegen Farkı: Makinede 500×500 mm kare kestiğinizi düşünün. Ardından çıkan parçanın çapraz köşelerini ölçün. Eğer iki çapraz mesafe birbirine eşit değilse köprünüz çarpıktır. Sonuç olarak kareler paralelkenar, daireler ise yumurta şeklinde çıkar.
Aşırı Mekanik Ses: Y1 ve Y2 motorları birbiriyle savaşıyorsa, köprü hareket ederken kızaklardan sürtünme veya gıcırtı sesleri gelir.
Sık Tekrarlayan Alarmlar: Makine yüksek hızlarda ivmelenirken motorlardan birine aşırı yük biner. Böylece sürücü “Overload” hatası vererek makineyi durdurur.
Dalgalı Kesim Yüzeyi: XY (çapraz) kesimlerde testere dişi gibi tırtıklı bir yüzey oluşur.

2. Gantry Ayarı Neden Bozulur?

Normal şartlarda lazer makineleri fabrikadan mükemmel bir gönye ile çıkar. Fakat sahada bu ayarın bozulmasına yol açan dış etkenler bulunur:

Sert Çarpmalar: Kesim kafasının kalkan bir saca yüksek hızda çarpması kaplinleri kaydırır.
Ani Elektrik Kesintileri: Makine yüksek hızda hareket ederken elektrik aniden kesilebilir. Bu durumda frenler aynı anda devreye girmez. Haliyle ağır olan köprü ataletle bir tarafa daha fazla kayar.
Mekanik Aşınmalar: Redüktör bağlantılarındaki gevşemeler veya Home sensörlerinin yerinden oynaması sistemi bozar.

3. Adım Adım Gantry (Köprü) Ayarı Nasıl Yapılır?

Genel olarak gantry ayarı iki aşamadan oluşur. İlk olarak mekanik sıfırlama yapmalısınız. Ardından yazılımsal kompanzasyon uygulamalısınız.

Adım 1: Mekanik Temizlik Öncelikle kremayer dişlileri ve lineer rayları balata spreyi ile iyice temizleyin. Çünkü birikmiş küçük bir çapak bile köprünün kasılmasına neden olur. Daha sonra dişlileri ince bir tabaka halinde lityum gres ile yağlayın.

Adım 2: Referans Sensörlerinin Kontrolü Makineyi “Sıfıra Git” komutuyla Home pozisyonuna gönderin. Bu sırada iki sensörün de sağlam olduğunu kontrol edin. Eğer sensörlerden biri yerinden sadece 2 mm kaymışsa, makine köprüyü bilerek çapraz hale getirecektir.

Adım 3: Büyük Kare Testi Şimdi hatayı rakamsal olarak tespit etmelisiniz. Sacın üzerine en az 500×500 mm büyük bir kare kesin. Ardından karenin çapraz mesafelerini hassas kumpasla ölçün. Eğer iki köşegen arasındaki fark 0.1 mm’den az ise köprünüz gönyededir, kesinlikle dokunmayın. Ancak fark büyükse sonraki adıma geçin.

Adım 4: Yazılımsal Kompanzasyon (CypCut İçin) Neyse ki fark küçükse (0.5 mm – 1.5 mm arası), CypCut yazılımı bunu mekanik müdahale olmadan çözmenize izin verir. “Machine Config Tool” aracına girin. “Dual Drive” sekmesini bulun. Buraya kestiğiniz karenin ölçülerini girin. Böylece yazılım Home ofsetini otomatik olarak hesaplar. Sonrasında makineyi yeniden başlattığınızda köprü kendini düzeltecektir.

Adım 5: Donanımsal / Mekanik Düzeltme Fakat köşegen farkı 3-4 mm gibi büyük bir değerdeyse yazılımla çözemezsiniz. Bu durumda fiziksel müdahale şarttır. Makinenin enerjisini tamamen kesin. Mükemmel bir makine gönyesini X ve Y eksenlerinin birleşim noktasına sabitleyin. Daha sonra köprünün bir tarafındaki kaplini gevşetin. Böylelikle o taraf serbest hareket edecektir. Komparatör saati sıfırlanana kadar köprüyü elinizle hafifçe düzeltin. Son olarak kaplin cıvatalarını tork anahtarıyla tekrar sıkın.

4. Son Kontrol ve Servo Tuning

Mekanik işlemi bitirdikten sonra makineyi tekrar açın. Ardından 500×500 mm boyutunda yeni bir test karesi kesin. Sonrasında köşegenlerini tekrar ölçün. İki ölçü eşitlendiğinde fiber lazer gantry ayarı başarıyla tamamlanmış demektir.

Bunun yanı sıra, köprü ayarı yapıldıktan sonra servo motorların “Tuning” değerlerini yeniden yapılandırmanız gerekebilir. Aksi takdirde köprü ivmelenirken tekrar çarpılmaya zorlanır. Bu yüzden sürücü yazılımından “Auto-Tuning” işlemini mutlaka yapın.