Fiber lazer kesim makineleri endüstrinin en yüksek dinamiklerine sahiptir. Özellikle ivmelenme ve boşta ilerleme hızları makinenin mekanik şasesi üzerinde muazzam bir stres yaratır. Bu yüzden, çalışma anında duyduğunuz fiber lazer eksen sesleri asla göz ardı edilmemelidir. Çünkü bu sesler sadece bir konfor problemi değildir. Aynı zamanda bozulan kesim yüzeyinin ve şaşan ölçülerin habercisidir. Hatta yakın gelecekte yaşayacağınız pahalı bir mekanik çöküşün ilk sinyalidir.
Peki, eksenler neden ses yapar? Daha da önemlisi, bu titreşimlerin kaynağını nasıl buluruz?
1. Kremayer Dişli Kaynaklı Fiber Lazer Eksen Sesleri
Genellikle modern fiber lazerlerin eksenlerinde kremayer dişli sistemleri kullanırız. Dolayısıyla hareketin kusursuz olması dişliler arasındaki mükemmel uyuma bağlıdır.
- Yağsızlık ve Kuru Sürtünme: Otomatik yağlama pompası arızalanırsa dişliler kuru çalışır. Böylece kuru çalışan çelik dişlilerden tiz bir sürtünme sesi duyarsınız.
- Aşırı Diş Boşluğu veya Sıkışma: Dişliler arasındaki mesafe çok açıksa, makine yön değiştirdiğinde “küt-küt” vuruntu sesi gelir. Buna karşılık, dişliler birbirine çok sıkı basıyorsa makine ağır bir uğultu çıkarır.
- Metal Tozu ve Çapak: Kesim esnasında uçuşan metal tozları gres yağı ile birleşir. Zamanla bu karışım sert bir taşa dönüşür. Sonuçta eksen o noktadan geçerken makine titrer ve “tık-tık” sesi çıkarır.
2. Lineer Raylar (Kızaklar) ve Taşıyıcı Problemleri
Lazer kafasını ve devasa köprüyü lineer kızak arabalarının içindeki çelik bilyeler taşır.
- Bilye Dağılması: Bilyelerden birkaçı bile kırılırsa, o eksende hareket ederken hırıltı sesi duyarsınız. Haliyle kesilen parçanın kenarlarında testere dişi gibi tırtıklar bırakır.
- Rayların Paralelliğinin Bozulması: Makineyi kurarken lineer rayları mikron hassasiyetinde paralel ayarlamalısınız. Eğer zemindeki bir çökme nedeniyle paralellik bozulursa arabalar sıkışır. Bunun sonucunda devasa bir sürtünme sesi ortaya çıkar.
3. Servo Motor Kaynaklı Fiber Lazer Eksen Sesleri
Aslında duyduğunuz her fiber lazer eksen sesleri donanımsal bir arızadan kaynaklanmaz. Bazen servo motorların yazılımsal tepki ayarları (Tuning) bozulduğunda mekanik aksamı titretirler.
- Aşırı Yüksek Kazanç (Over-Tuning): Servo motorun tepki süresini gereğinden fazla yükseltirseniz, motor milisaniyelik gecikmeleri bile düzeltmeye çalışır. Böylelikle eksende yüksek frekanslı bir ıslık veya vızıltı sesi oluşur.
- Düşük Kazanç (Under-Tuning): Ayarları çok gevşek tutarsanız, motor hedeflenen noktaya ulaşmakta gecikir. Sonuç olarak kesim esnasında makine beşik gibi sallanır ve köşelerde sarsıntı hissedersiniz.
- Rezonans Frekansı: Makine belirli bir hızda aniden titremeye başlıyorsa doğal frekansına (rezonans) giriyordur.
4. Redüktör ve Kaplin Gevşemeleri
Servo motor ile dişli arasındaki bağlantılar muazzam tork altında çalışır.
- Kaplin Gevşemesi: Ani duruş ve kalkışlar zamanla kaplin cıvatalarını esnetir. Kaplin gevşediğinde, motor döner ancak mekanik aksam geriden gelir. Bu yüzden makine yön değiştirirken keskin bir metal çarpma sesi çıkarır.
- Redüktör Boşluğu: Redüktörün içindeki planet dişliler zamanla aşınır. Eğer motor milinde boşluk hissediyorsanız, makine yüksek hızda titrer.
5. Köprü Senkronizasyon Kaybı ve Kasılma
Çift motorla sürülen sistemlerde her iki motoru kusursuz senkronize etmelisiniz. Aksi takdirde köprü gönyeden çıkarsa motorlar birbiriyle savaşır. İşte bu “yengeç yürüyüşü” durumu lineer raylara çapraz basar. Derhal düzeltmezseniz bilyeleri patlatırsınız.
6. Fiber Lazer Eksen Sesleri İçin Arıza Teşhisi
Eksenlerden anormal bir ses duyduğunuzda, kaynağı bulmak için şu adımları izleyin:
- Hız Testi Yapın: Makineyi farklı hızlarda boşta hareket ettirin. Eğer ses sadece belirli bir hızda geliyorsa sorun elektroniktir. Fakat her hızda geliyorsa sorun tamamen mekaniktir.
- Bölge Testi Yapın: Sesi tüm eksende mi yoksa belirli bir köşede mi duyduğunuzu kontrol edin. Çünkü bölgesel sesler ray veya dişli hasarını gösterir.
- Elle İterek Test Edin: Makinenin enerjisini tamamen kesin. Ardından ağır köprüyü elinizle yavaşça itin. Eğer takılma hissediyorsanız sorun mekaniktir. Ancak köprü yağ gibi kayıyorsa sorun elektronik ayarlardadır.
- Görsel Kontrol Yapın: Kremayer dişlilerin üzerine el feneri tutun. Üzerinde siyah bir çamur tabakası var mı dikkatlice inceleyin.
Özetle, duyduğunuz fiber lazer eksen sesleri makinenizin kalbinden gelen yardım çığlıklarıdır. Bu nedenle otomatik yağlama deposunu sürekli dolu tutmalısınız. Titreşim ve sesleri “makine alışır” diyerek asla geçiştirmeyin. Aksi halde çok ağır tamir faturalarıyla karşı karşıya kalırsınız.