Öncelikle, fiber lazer kesim makinelerinde kesim kalitesini belirleyen en temel ayar ışık merkez ayarıdır. Çünkü lazer ışınının nozülün tam merkezinden geçmesini sağlamalısınız. Aksi takdirde, fiber lazer ışık merkez ayarı doğru yapılmazsa kusursuz bir kesim elde edemezsiniz. Hatta dünyanın en iyi kesim parametrelerini kullansanız bile sonuç hüsran olur. Ne yazık ki, operatörlerin sahada en sık yaptığı hata, nozül merkezleme yapmadan parametrelerle oynamaktır.
Aslında nozül, lazer ışınının ve yardımcı gazın geçtiği son elemandır. Bu yüzden nozül ekseni ile lazer ışınını kusursuz şekilde merkezlemelisiniz. Eğer merkezleme bozuksa gaz jeti bir tarafa daha fazla baskı yapar. Sonuç olarak kesim kalitesi kesim yönüne göre aniden değişir.
1. Merkezlemenin Bozuk Olduğunu Nasıl Anlarız?
Kısacası, makinenizin merkez ayarı kaçmışsa, kesim yüzeyi size net sinyaller verir:
- Yöne Bağımlı Çapaklanma: Örneğin parçanın sağ tarafı cam gibi kesilirken, sol tarafında kalın bir çapak oluşabilir. Bu durum gaz akışının bir yöne daha fazla vurduğunu gösterir. Özellikle alt tarafta tek yönlü çapak varsa merkezlemeyi mutlaka incelemelisiniz.
- Eğik Kesim Çizgileri: Kalın sac kesimlerinde kesim çizgileri bir tarafta dik, diğer tarafta yatık çıkabilir. Dolayısıyla ışın nozüle sürtünüyordur veya gaz akışı bozulmuştur.
- Sık Nozül ve Lens Kirlenmesi: Eğer ışın nozülün iç çeperine çarpıyorsa, bakır nozül anında ısınır ve erir. Bunun sonucunda oluşan türbülans, eriyik metali koruyucu cama (cover glass) doğru sıçratır.
2. Işık Merkez Ayarı (Bant Testi) Hazırlığı
Genel olarak merkezleme işlemini “Şeffaf Bant Testi (Tape Test)” yöntemiyle yaparız. Bu nedenle işleme başlamadan önce aşağıdaki adımları sırasıyla uygulayın:
- İlk olarak, makinenizin lazer gücünü (Burst/Dot Power) yazılım üzerinden %10 ile %20 arasına indirin. Ayrıca süreyi 10-50 milisaniye (ms) olarak ayarlayın. Çünkü yüksek güç kullanırsanız bant tamamen yanar ve lazer deliğini göremezsiniz.
- İkinci olarak, kafanın ucundaki nozülü sökün. Ardından içinin temiz ve ağzının kusursuz yuvarlaklıkta olduğundan emin olun. Gerekirse hemen yeni bir nozül takın. (Test için 1.5 mm veya 2.0 mm Single nozül idealdir).
- Son olarak, odak (Focus) değerini mutlaka “0” konumuna getirin.
3. Adım Adım Nozül Merkezleme İşlemi
Adım 1: Bandı Yapıştırın ve İz Alın Temiz bir şeffaf koli bandını gerdirerek nozülün tam ucuna yapıştırın. Bu sırada hava boşluğu kalmamasına dikkat edin. Daha sonra parmağınızla bandı nozül ağzına hafifçe bastırın. Böylece nozül deliğinin yuvarlak izi bandın üzerinde netçe çıkar.
Adım 2: Lazer Atışı (Dot Test) Yapın Lazer kafasını güvenli bir yüksekliğe alın. Saca çarpmayacağından emin olduktan sonra, kontrol panelinden “Burst” (Lazer Atışı) butonuna bir kez basın. Fakat kırmızı kılavuz ışığına (Red Pointer) aldanmayın. Daima gerçek lazer ışınının bandı deldiğinden emin olun.
Adım 3: Bandı Okuyun ve Yön Belirleyin Bandı yavaşça nozülden sökün ve ışığa doğru tutun. Şimdi büyük halkanın ile küçük lazer deliğinin konumunu inceleyin.
- Eğer küçük delik büyük halkanın tam merkezindeyse: Ayarınız kusursuzdur.
- Fakat küçük delik sağa, sola, yukarı veya aşağı kaymışsa: Ayar vidalarını kullanarak müdahale etmeniz gerekir.
Adım 4: X ve Y Vidaları ile Ayar Yapın Tüm fiber lazer kesim kafalarının alt kısmında iki adet alyan vidası bulunur. İşte bu vidalar X ve Y eksenlerinde optik modülü hareket ettirir.
Mühendislik İpucu: Ayar vidaları gerçekten çok hassastır. Bu yüzden çeyrek veya yarım turluk çevirmeler yapmayın. Bunun yerine, alyan anahtarını saatin yelkovanı gibi sadece 5 dakika ilerletecek kadar ufak hareketlerle çevirin. Örneğin lazer deliği sağda çıkmışsa, ışını sola doğru itmeniz gerekir. Ancak mekanik hareketin yönü kafa markasına göre değişir. Bu nedenle ilk atışta yön tepkisini mutlaka test edin.
4. Sonuç ve Optimizasyon
Özetle, vidalardan ayar yaptıktan sonra yeni bir bant yapıştırın. Ardından tekrar iz alın ve tekrar atış yapın. Neticede ışın tam merkeze oturana kadar bu işlemi 3-4 kez tekrarlamalısınız.
Nihayetinde ışık merkez ayarını kusursuz yaptıktan sonra kesim parametrelerinizi test edebilirsiniz. Ayrıca, “Makine kesiyor, demek ki her şey doğru” yanılgısına düşmeyin. Mutlaka kesim yüzeyini ve ölçü doğruluğunu sürekli kontrol edin. Unutmayın ki, mükemmel parametreleri ancak mükemmel bir mekanik merkezleme üzerine inşa edebilirsiniz.