Fiber Lazer Kesim Makinelerinde Kullanılan Chiller Alarm Kodları ve Çözüm Rehberi

Fiber lazer kesim makineleri sanayide çok büyük bir öneme sahiptir. Üretim hatlarında üstün hassasiyet sağlarlar. Ayrıca hız ve verimlilik sunarlar. Bu makineler son derece yüksek performansla çalışır. Ancak sorunsuz çalışmaları tek bir şeye bağlıdır. Lazer kaynağının ideal ısıda tutulması şarttır. Optik bileşenlerin de sürekli soğutulması gerekir. Bu kritik görevi chiller üniteleri üstlenir.

Chiller cihazları endüstriyel su soğutucularıdır. Adeta tüm kesim sisteminin kalbi gibidirler. Soğutma sisteminde ufak bir hata çıkabilir. Bu durum kesim kalitesini anında düşürür. Mercekler aşırı ısı yüzünden çatlayabilir. En kötüsü lazer rezonatörü tamamen yanabilir. Bu çok büyük bir maddi kayıptır. Bu riskleri önlemek elbette mümkündür.

Akıllı Chiller Sistemleri ve Uyarılar

Modern endüstriyel chiller sistemleri çok akıllıdır. Özellikle CWFL serisi cihazlar sıkça kullanılır. Bunlar fiber lazerler için özel üretilmiştir. Çift devreli yapılarıyla dikkat çekerler. Bu cihazlar entegre termal sensörlere sahiptir. Akıllı uyarı mekanizmaları ile donatılmışlardır. Makinenizin ekranında çeşitli uyarılar belirebilir. E1, E2, E3 gibi arıza kodları görebilirsiniz.

Bu kodlar cihazın sizi uyarma şeklidir. Sistem kendini büyük bir felaketten korumaya çalışır. Bu rehberde arıza kodlarını detaylıca inceleyeceğiz. Her bir kodun ne anlama geldiğini açıklayacağız. Sahada yapmanız gerekenleri adım adım anlatacağız.

Chiller Sistemleri Nasıl Çalışır?

Alarm kodlarına geçmeden önce çalışma prensibini öğrenmelisiniz. Sistemi anlarsanız sorunun kaynağını çabuk bulursunuz. Fiber lazer chiller’leri standart soğutuculardan farklıdır. CO2 lazer soğutucularına hiç benzemezler. Genellikle çift su döngüsüne sahiptirler. Bu sisteme “Dual Loop” adı verilir.

Döngü A: Lazer Kaynağı Soğutması

Birinci döngü doğrudan lazer modülünü hedefler. Raycus, IPG veya MAX gibi modüller soğutulur. Suyun lazer içindeki dar kanallardan geçmesi sağlanır. Su sıcaklığı hassas bir şekilde ayarlanır. Genellikle 23°C ile 26°C arasında tutulması gerekir. Aşırı ısınma rezonatör modülünü anında bozar.

Döngü B: Optik Bileşen Soğutması

İkinci döngü tamamen kesim kafasına odaklanır. Raytools veya Precitec gibi markalar yaygındır. Lazer kafasındaki hassas lensler soğutulur. Aynaların da ısınması mutlaka engellenir. Burada yoğuşmayı (terlemeyi) önlemek hayati önem taşır. Bu yüzden su sıcaklığı ortam ısısına yakın tutulur. Genellikle 28°C ile 30°C civarında bir değer seçilir.

Sistem Neden Alarm Verir?

Chiller sistemleri suyu her saniye izler. Suyun akış hızını ölçerler. Su sıcaklığını sürekli kontrol altında tutarlar. Kompresör basıncı da sensörler aracılığıyla okunur. Ortam sıcaklığı anlık olarak değerlendirilir. Bu değerler güvenli sınırların dışına çıkabilir. Bu durumda sistem kendini hemen kilitler. Lazer makinesine giden sinyal anında kesilir. Ekranda bir arıza kodu belirir ve makine durur.

Detaylı Chiller Alarm Kodları Listesi

Sektörde en çok tercih edilen soğutucu markaları bellidir. S&A (Teyu), Hanli ve Tongfei bunlara örnektir. Bu markaların arıza kodları büyük oranda aynıdır. Standartlaşmış bir hata dili kullanırlar. Aşağıda en sık karşılaşılan hata kodları listelenmiştir. Çözüm işlemleri de pratik adımlarla verilmiştir.

E1 Alarmı: Aşırı Yüksek Ortam Sıcaklığı

Anlamı: Chiller cihazının bulunduğu ortam çok sıcaktır. Sıcaklık güvenli sınırın üstüne çıkmıştır. Bu sınır genelde 50°C ve üzeridir. Chiller suyu soğutmak için dışarıya ısı atar. Ortam çok sıcaksa ısı atılamaz. Soğutma gazı tekrar sıvı hale geçemez. Cihaz işlevini yitirir ve alarm verir.

E1 Alarmının Sebepleri Nelerdir?

• Yaz aylarında fabrika içindeki hava çok ısınabilir.
• Chiller cihazı çok dar bir alana sıkıştırılmıştır.
• Cihaz duvara çok yakın bir yere konmuştur.
• Cihazın fanlarının önünde karton veya kutu vardır.
• Başka bir makinenin sıcak egzozu cihaza vuruyordur.

E1 Alarmı Nasıl Çözülür?

1. Fiziksel Boşluk Bırakın: Chiller’in etrafını mutlaka açın. Hava emiş delikleri genellikle yanlardadır. Sıcak hava çıkış fanı ise üsttedir. Bu alanlarda en az 1.5 metre boşluk bırakın.
2. Ortamı Havalandırın: Fabrika içi havasız ve sıcak olabilir. Cihazın bulunduğu bölgeye endüstriyel vantilatör koyun. Hava akımını artırın veya cihazın yerini değiştirin.
3. Filtreleri Temizleyin: Yan kapaklarda toz filtreleri bulunur. Bu filtreler zamanla sanayi tozuyla dolar. Filtreleri sökün ve basınçlı hava ile temizleyin. Tazyikli suyla yıkayıp kurutun ve yerine takın.

E2 Alarmı: Aşırı Yüksek Su Sıcaklığı

Anlamı: Lazer kaynağına giden su çok ısınmıştır. Hedeflenen değerin yaklaşık 4°C üzerine çıkmıştır. Bu durum çok acil bir tehlike işaretidir. Lazer kaynağı aşırı ısıdan ötürü yanabilir.

E2 Alarmının Sebepleri Nelerdir?

• Chiller kapasitesi yeni lazerin gücüne yetmiyordur.
• Radyatör petekleri toz ve yağ ile tıkanmıştır.
• Soğutucu freon gazı bir noktadan sızmıştır.
• Cihazın soğutma fanlarından biri bozulmuştur.
• Lazer makinesi aralıksız ve tam güçte çalışmıştır.

E2 Alarmı Nasıl Çözülür?

1. Radyatörü Yıkayın: Bu alarmın asıl sebebi tıkalı radyatördür. Cihazın dış kapaklarını tamamen sökün. Alüminyum peteklere yakından bakın. Üzeri kalın bir toz tabakasıyla kaplanmış olabilir. Basınçlı hava ile tüm tozu dışarı atın. Yapraklara zarar vermemeye özen gösterin.
2. Fanları Test Edin: Chiller açıldığında fanlara bakın. Fanlar hızlıca dönmelidir. Motor yanmışsa fan dönmez. Kondansatör arızalıysa hemen yenisiyle değiştirin.
3. Gaz Kaçağı Arayın: Fanlar dönüyor ama su ısınmaya devam mı ediyor? O zaman cihazın soğutucu gazı bitmiştir. Bakır boruların kaynak yerlerini inceleyin. Yağlanma varsa orada büyük ihtimalle kaçak vardır. Yetkili servis çağırın ve gaz bastırın.
4. Termostatı İnceleyin: Ayarlar yanlışlıkla değiştirilmiş olabilir. Hedef sıcaklık çok düşük bir dereceye alınmış olabilir. Cihaz bu dereceye inemediği için zorlanıyordur. Ayarı normal fabrika ayarlarına döndürün.

E3 Alarmı: Aşırı Düşük Su Sıcaklığı

Anlamı: Lazer suyu hedeflenen değerin çok altına düşmüştür. Su aşırı derecede soğuktur. Lazer teknolojisinde çok soğuk su son derece tehlikelidir. En az sıcak su kadar zarar verir.

Suyun Soğuk Olması Neden Tehlikelidir?

Su ortam sıcaklığından çok daha soğuk olmamalıdır. Eğer olursa dış yüzeylerde hemen yoğuşma başlar. Lazer modülü üzerinde su damlacıkları birikir. Kesim kafasındaki optik lensler anında terler. Lazer ışını bu su damlalarına çarpar. Işının açısı bozulur ve lens saniyeler içinde patlar.

E3 Alarmının Sebepleri Nelerdir?

• Kış aylarında fabrika ortamı sıfır dereceye yaklaşmıştır.
• Chiller içindeki su ısıtıcı parça (heater) bozulmuştur.
• Kompresör rölesi yapışık kalıp sürekli soğutma yapıyordur.

E3 Alarmı Nasıl Çözülür?

1. Önce Ortamı Isıtın: Kış günleri fabrika buz gibi olur. Lazer makinesini hemen asla açmayın. Ortamı uygun ısıtıcılara ısıtın. Su sıcaklığının 20°C’yi geçmesini bekleyin. Ardından makineyi çalıştırın.
2. Röleleri Ölçün: Kompresör sürekli devrede mi kalıyor? Kompresörü kontrol eden kontaktör yapışmış olabilir. Makineyi kapatın ve prizden çekin. Kontaktörü multimetre ile dikkatlice ölçün.
3. Kış Ayarlarına Geçin: Kış mevsimi için ayarları değiştirin. Hedef sıcaklık değerini mevsime uygun hale getirin.

E4 Alarmı: Ortam Sensörü Arızası

Anlamı: Dışarıdaki oda sıcaklığını ölçen sensör veri gönderemiyordur. Anakarta sinyal gitmiyordur veya kısa devre vardır.

E4 Alarmının Sebepleri Nelerdir?

• Sensörün ince kablosu fiziksel olarak kopmuştur.
• Fabrikadaki fareler kabloyu gece kemirmiştir.
• Anakarttaki sensör soketi yerinden çıkmıştır.
• Sensör artık ömrünü tamamen tamamlamıştır.

E4 Alarmı Nasıl Çözülür?

1. Kablo Kontrolü: Kabloyu cihazın dışından anakarta kadar izleyin. Kabloda kesik varsa lehim yapıp tamir edin. Üzerini izole bant ile kapatın.
2. Soketi Temizleyin: Anakart üzerindeki minik soketi çıkarın. İçine kontak spreyi sıkın. Tekrar sıkıca yerine oturtun.
3. Yeni Sensör Takın: Kablo sağlamsa sensör tamamen bozulmuştur. Yeni bir NTC ortam sensörü satın alın. Eskisini çıkarıp yenisini takın. Sorun hemen çözülecektir.

E5 Alarmı: Su Sensörü Arızası

Anlamı: Tankın içindeki suyun sıcaklığını okuyan sensör bozulmuştur. Su ısınıyor mu soğuyor mu bilinemez. Sistem güvenliği için kendini kilitler. Sirkülasyon durdurulur.

E5 Alarmının Sebepleri Nelerdir?

• Tank içindeki prob kireçlenmiştir.
• Metal prob yosunlanma yüzünden oksitlenmiştir.
• Soket veya kablo bağlantılarında gevşeme vardır.

E5 Alarmı Nasıl Çözülür?

1. Sensörü Çıkarın: Prob parçasını tanktan dikkatlice çıkarın. Üzerinde kalın kireç varsa silin. Yumuşak bir sünger kullanarak temizleyin.
2. Ohm Ölçümü Yapın: Sensör kablolarını multimetre ile ölçün. Sonsuz değer çıkıyorsa sensör çalışmıyordur. Orijinal parça siparişi vererek sensörü yenileyin.

E6 ve E7 Su Akış (Flow) Alarmları

Bu arıza kodları cihaza göre E6 veya E7 olabilir. İkisi de su akış hızındaki sorunları temsil eder. Lazer makinesine giden su azalmıştır veya durmuştur. Fiber lazer cihazlarındaki arızaların %70’i bu yüzden olur. Su sirkülasyonu lazerin can damarıdır.

Akış Alarmlarının Temel Nedenleri

• Su tankında yeterli sıvı kalmamıştır.
• Chiller ile lazer arasındaki hortumlar ezilmiştir.
• Lazer kafasındaki ince su filtresi pislikle dolmuştur.
• Su pompasının kendisi veya pervanesi parçalanmıştır.
• Akış sensörü takılı kalmış veya bozulmuştur.

Akış Testi ve Çözüm Adımları

1. Seviyeyi Kontrol Edin: Cihazın arkasındaki şeffaf su göstergesine bakın. Su seviyesi “Kırmızı” bölgedeyse tehlike vardır. Kavitasyon oluşmasını engellemek için sisteme saf su ekleyin.
2. Kısa Devre (By-Pass) Yapın: Sorunun nerede olduğunu bulmak kolaydır. Chiller’in arkasındaki çıkış ve giriş hortumlarını sökün. Kısa bir hortum ile çıkışı tekrar girişe bağlayın.
3. Cihazı Çalıştırın: Alarm kesilirse chiller üniteniz sağlamdır. Sorun lazer makinesindeki dar borulardadır. Alarm devam ederse sorun chiller içindedir.
4. Filtreleri Temizleyin: Lazerin su girişinde tel filtre bulunur. Bu filtreyi kargaburun ile sökün. Çeşme altında eski bir diş fırçasıyla fırçalayın. Gözenekleri açıldıktan sonra yerine takın.
5. Pompayı Dinleyin: Pompadan çalışma sesi gelmiyor mu? Sadece ince bir uğultu mu var? Pompa kapasitörü patlamış olabilir. Şişmiş kapasitörü sökün ve yenisini takın.
6. Akış Sensörüne Bakın: Su hızla dönüyor ama alarm geçmiyor mu? O halde akış sensörü bozulmuştur. Manyetik yapılı bu parçayı mutlaka yenisiyle değiştirin.

E9 veya Düşük Sıvı Seviyesi Alarmı

Yeni model gelişmiş chiller’lerde özel kodlar bulunur. E9 kodu doğrudan “Tankta Su Yok” demektir. Sistem sıvı eksikliğini algılar algılamaz çalışmayı durdurur.

Çözüm İşlemi: Makinenin arkasındaki dolum kapağını çevirerek açın. Su seviyesi yeşil bölgenin en üstüne gelene kadar su ekleyin. Yalnızca deiyonize saf su kullanın. Suyu koyduktan sonra makineyi çalıştırın. Borulardaki hava çıkınca su biraz azalır. Eksilen miktarı tekrar üst sınırına kadar tamamlayın.

Chiller Bakımında Dikkat Edilmesi Gereken Altın Kurallar

Bir fiber lazer makinesi çok ciddi bir yatırımdır. Bu yatırımın geri dönüşünü maksimize etmek istersiniz. Duruş sürelerini sıfıra indirmek hedeflenmelidir. Bunun için cihazınıza düzenli bakım yapmalısınız. Dikkat etmeniz gereken çok hayati kurallar vardır.

1. Sadece Doğru Suyu Kullanın

Chiller ünitelerinde çeşme suyu kesinlikle kullanılamaz. Normal içme suyu da uygun değildir. Arıtma sularını kullanmaktan da kaçının. Bu suların içinde kalsiyum ve mineraller vardır. Bunlar ince kanallarda zamanla kireçlenme yapar. Kireçlenme başladığında lazerin soğuması durur. Pahalı lazer modülü kısa sürede kavrulur. Yalnızca iletkenliği düşük “Deiyonize Saf Su” kullanmalısınız.

2. Suyu Düzenli Olarak Değiştirin

Saf suyun yapısı zaman içinde bozulur. Kapalı devrelerde bakteri ve yosun ürer. Yaz aylarında su sıcak olduğu için bakteriler çoğalır. Bu yüzden yazın suyu 3 ayda bir boşaltın. Tankı tamamen temizleyin ve yeni su koyun. Kış aylarında bu süreyi 6 aya çıkarabilirsiniz. Suya önerilen korozyon önleyici katkıları eklemeyi unutmayın.

3. Kışlık Antifriz Kullanımını Öğrenin

Fabrikanız kışın 5°C’nin altına düşüyor mu? O zaman suyun donma riski çok yüksektir. Donan su genleşir ve boruları çatlatır. Bunu önlemek için suya antifriz eklenmelidir. Asla otomobillerdeki normal antifrizi kullanmayın. Endüstriyel sistemler için “Propilen Glikol” bazlı ürünler alın. Bahar geldiğinde tüm antifrizi sistemden tahliye edin. Cihazı saf su ile iyice yıkayın.

4. Mevsimsel Isı Ayarlarını Unutmayın

Yaz ve kış ayları için ayrı ayarlar yapın. Yazın fabrika ortamı çok sıcak olacaktır. Lazer modülünün hedefini 25°C civarına getirin. Kışın hava zaten soğuktur. Ayarı 21°C seviyelerine güvenle indirebilirsiniz. Ancak ortam sıcaklığını her zaman dikkate alın. Lazer kafasında terleme olmamasına çok dikkat edin.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Ekrandaki Isı Neden Chiller’den Farklı?

Chiller cihazı tank içindeki suyu ölçer. Lazer makinesi ise giren uca bakar. Aradaki ısı farkı uzun hortumlardan kaynaklanır. Hortumlar sıcak ortamdan geçerken suyu hafif ısıtır. Hortumların üzerine yalıtım süngeri takarak sorunu çözebilirsiniz.

Alarm Varken Lazerle Kesim Yapabilir Miyim?

Kesinlikle yapamazsınız. Bu çok büyük bir risktir. Güvenlik sistemleri boşuna tasarlanmamıştır. Sistemi kısa devre ile kandırmaya çalışmayın. Lazer ışını anında aşırı ısı üretir. Rezonatör saniyeler içinde eriyip çöp olur. Sorunu tam olarak çözmeden makineye güç vermeyin.

Alarm Sürekli Yanıp Sönüyorsa Ne Demektir?

Bazen alarm saniyede bir kez devreye girer. Bu durum genellikle sistemdeki havadan kaynaklanır. Pompa anlık olarak susuz kalıp zorlanıyordur. Sensör içindeki mekanizma pislik yüzünden takılıyor da olabilir. Filtreleri iyice yıkayın ve suyun havasını alın. Sorun genellikle hızlıca çözülecektir.