Fiber lazer operatörlerinin gün içinde yüzlerce kez tıkladığı, CypCut arayüzünün kenarında duran Kontrol Paneli; makinenin eksenlerini manuel hareket ettirdiğimiz, test atışları yaptığımız ve CNC kesim döngüsünü yönettiğimiz ana komuta merkezidir.
Bu panel, ekrandaki çizimlerle değil, doğrudan makinenin fiziksel motorları, lazer kaynağı ve gaz valfleriyle iletişim kurar. Özellikle kesim esnasında bir sorun yaşandığında makineyi kurtaracak olan sihirli butonlar (Back / Forward) bu panelde gizlidir. Gelin, bu paneli yukarıdan aşağıya doğru tüm sekmeleriyle ve mühendislik detaylarıyla inceleyelim.
1. Koordinat ve Manuel Hareket (Jogging) Alanı
Makinenin kafasını (Z ekseni) ve köprüsünü (X, Y eksenleri) el kumandası haricinde yazılımdan hareket ettirdiğimiz bölümdür.
- Floating Coordinate (Yüzer Koordinat): Fiber lazerlerde genellikle bu mod kullanılır. Bu mod seçiliyken lazer kafasını nereye götürüp “Start” (Başlat) derseniz, makine orayı “Sıfır (0,0)” noktası kabul eder ve çizimi oradan itibaren keser. “Machine Coordinate” (Makine Koordinatı) seçilirse, makine tablanın sabit bir noktasını (Genellikle sol alt) mutlak sıfır kabul eder.
- Yön Okları (X ve Y): Makineyi sağa, sola, ileri ve geri hareket ettirir. Ortadaki butonlara basılı tutulduğunda eksenler o yöne doğru kayar.
- Z Ekseni Okları (Yukarı/Aşağı): Lazer kafasını (Z eksenini) manuel olarak indirip kaldırmaya yarar. Kafa saca çok yakınken aşağı ok tuşuna basmak, kapasitif sensör kapalıysa kafayı saca çarpmanıza neden olabilir; dikkatli kullanılmalıdır.
- Fast (Hızlı Hareket): Bu kutucuk işaretlendiğinde ve yandaki menüden bir hız (Örn: 100mm/s) seçildiğinde, yön oklarına bastığınızda makine belirlediğiniz bu yüksek hızda hareket eder. İşaretli değilse daha yavaş ve hassas (Slow) hareket eder.
- Step (Adım Modu): Hassas hizalama için hayat kurtarıcıdır. Bu kutuyu işaretleyip örneğin “1 mm” seçerseniz, yön okuna her tıkladığınızda makine sadece 1 milimetre hareket eder ve durur. Göz kararı değil, milimetrik ilerleme sağlar.
- Jog Cut (Manuel Kesim) & Burst: Yön tuşlarına bastığınız anda lazerin ateşlenip gazın açılarak kesim yapmasını sağlayan moddur. Hurda iskeletleri parçalamak için kullanılır. Burst ise manuel lazer atışının (Laser butonuna basıldığında) % kaç güçle yapılacağını belirler.
2. Lazer, Gaz ve Sensör Test Butonları
Kesime başlamadan önce donanımların çalışıp çalışmadığını test ettiğimiz diagnostic (teşhis) bölümüdür.
- Aiming (Kırmızı Kılavuz Işık): Lazer kafasının içinden çıkan ve görünmez olan asıl fiber lazer ışınının nereye vuracağını gösteren kırmızı diyot ışığıdır (Red Pointer). Kafayı saca hizalarken açılır.
- Laser (Manuel Lazer Atışı): Bu butona bastığınız veya basılı tuttuğunuz sürece lazer kaynağı “Burst” kısmında belirlenen güçte (%20 vb.) gerçek lazer ışını gönderir. Optiklerin kirliliğini kontrol etmek veya saca manuel bir nokta (Punta) atmak için kullanılır.
- Shutter (Optik Kapak): Bazı IPG ve büyük güçteki rezonatörlerde güvenlik amacıyla fiziksel bir optik perde (Shutter) bulunur. Lazer ışınının dışarı çıkabilmesi için bu kapağın açık olması gerekir.
- Follow (Yükseklik Takibi – BCS100): Bu butona tıklandığında lazer kafası saca doğru iner, kapasitif sensör devreye girer ve tanımlanan kesim yüksekliğinde (Örn: 1 mm) sacın üzerinde havada asılı kalır. Siz sacı elinizle esnetseniz bile kafa sacı takip eder. Sensör arızalarını test etmek için mükemmeldir.
- Blow / Gas (Gaz Testi): Yanındaki açılır menüden “Oxygen”, “Nitrogen” veya “Air” seçip Blow butonuna bastığınızda, sistem o gazın valfini açar ve nozülden gaz üfler. Oransal valfin (Proportional Valve) doğru basıncı verip vermediğini manometreden kontrol etmek için kullanılır.
- Mark / Go Marker: Ekranda belirli bir koordinatı işaretleyip (Mark), kafa başka bir yere gitse bile “Go Marker”a basarak kafayı tekrar hafızaya alınan o noktaya anında geri çağırmanızı sağlar.
3. Makine Kontrol (Machine Control) Bölümü
Üretimin başlatıldığı ve yönetildiği asıl komuta merkezidir.
- Start (Başlat) / Pause (Duraklat) / Stop (Durdur): Start işlemi başlatır, Pause işlemi anlık dondurur (lazer kapanır ama kafa o noktada kalır), Stop ise işlemi tamamen iptal eder ve kafayı yukarı çeker.
- Frame (Çerçeve / Alan Testi): Kesime başlamadan önce en çok basılması gereken butondur. Frame’e bastığınızda, lazer kafası (kırmızı ışık açıkken) kesilecek tüm parçaları içine alan sanal bir dikdörtgen çizer. Böylece kesim programının sacın dışına (boşluğa) taşıp taşmadığını, yerleşimin saca sığıp sığmadığını önceden görürsünüz.
- Dry Run (Boşta Kuru Çalıştırma): Start’a çok benzer ancak makine hareket ederken lazer ışınını ateşlemez ve gazı açmaz. Makine sadece gerçek kesim hızlarında mekanik olarak rotayı izler. Simülasyonun fiziksel versiyonudur.
- Simu (Simülasyon): Makineyi hareket ettirmeden, kesim rotasını sadece bilgisayar ekranında animasyon olarak oynatır.
Ustalık Sırrı: “Back” ve “Forward” (İleri/Geri Sarma) Butonları
Kesim yaparken sacdaki kalın bir pas veya dalgalanma yüzünden makinenin sacı kesemediğini (Kopma/Cüruf atma) gördünüz. Hemen Pause (Duraklat) tuşuna basın. Ardından Back (Geri) tuşuna basılı tutun. Makine, kestiği çizgi üzerinde geriye doğru (lazer kapalı şekilde) ilerleyecektir. Kesimin koptuğu pürüzsüz noktaya kadar geri gelin. Sonra tekrar Start‘a basarak kesimi kurtarın. Kesimi koptuğu yerden kurtarmak, hurda oranını dramatik şekilde düşürür.
- Return Zero (Sıfıra Dön): Kafayı, çalışmaya başladığı ilk “Sıfır” noktasına geri gönderir.
- Pt LOC / Pt CONT: Pause yapıp kafayı manuel olarak başka bir yere çektikten sonra, kesimin tam kaldığı yere geri dönmek (Locate) ve oradan devam etmek (Continue) için kullanılır.
4. İşlem Sonu ve Otomasyon Ayarları
Döngünün nasıl biteceğini ve güvenlik sınırlarını belirlediğimiz alandır.
- Process ends, go to (İşlem bitince şuraya git): Kesim bittiğinde lazer kafasının nereye gideceğini belirler. “Zero Point” (Sıfır noktasına dön), “Machine Zero” (Makine originine git) veya kafayı kesim biten yerde sabit bırakma ayarları seçilebilir.
- Process selected only (Sadece seçili olanları kes): Sacda 100 parça var ama siz ekranda mouse ile sadece 2 tanesini seçtiniz. Bu kutu işaretliyse, Start’a bastığınızda sadece o seçtiğiniz 2 parça kesilir, gerisi yok sayılır. Numune kesmek için idealdir.
- Soft Limit Protection (Yazılımsal Sınır Koruması): Kesinlikle aktif olması gereken bir özelliktir. Çizdiğiniz veya yerleştirdiğiniz parçalar makinenin fiziksel eksen sınırlarından (örneğin 3000mm’den) daha büyükse, Start’a bastığınızda makine “Out of Bounds” (Sınır dışı) hatası verir ve başlamaz. Bu kapalıysa, makine sınırları aşmaya çalışır ve motorlar fiziksel bariyerlere (tamponlara) şiddetle çarpar.
- FindEdge before cutting (Kesimden önce kenar bul): Start’a basıldığında, makinenin kesime geçmeden önce otomatik olarak sacın köşelerine gidip kapasitif “Find Edge” (Gönyeleme) işlemini yapmasını şart koşar.
5. Counter (Üretim Sayacı)
Özellikle fason çalışan veya vardiyalı seri üretim yapan işletmelerin performansını ölçen alandır.
- Time (Süre): Mevcut kesim işleminin ne kadar süreceğini (veya sürdüğünü) gösterir. Maliyet hesabı yapmak için kullanılır.
- Finished / Total (Biten / Toplam): Bir sac plakasından (diziliminden) örneğin “100 adet” (Total) kesecekseniz, makine her Start/Stop döngüsünde bunu 1 artırır (Finished). Manage butonuna tıklayarak sayacı sıfırlayabilir veya vardiya hedefleri koyabilirsiniz.
Sonuç: Kontrolü Eline Almak
CypCut’ın bu kontrol paneli, makinenin direksiyonudur. Sadece “Start” tuşuna basıp makineyi izlemek bir operatörlük değildir. Çerçeve (Frame) testiyle sac güvenliğini sağlamak, kesim koptuğunda Back/Forward ile parçayı kurtarmak, Dry Run ile kinematik testler yapmak makinenizi bir matbaa gibi kusursuz işletmenizi sağlar.